|
Ai đă từng đến phố cổ
Hội An
hẳn không thể không từng thưởng thức
các món ăn đặc sản của địa
phương. Những món ăn đă đă trở thành
quen thuộc, dù có người chưa từng ăn
qua, mà khi nghe tên gọi, cũng thấy quen quen, đó
là: Cao lầu – Ḿ Quảng, chè bắp Cẩm Nam, bánh ú
nước tro v.v…
Tuy nhiên có một loại đặc
sản gần như “độc nhất, vô nhị”,
nó gần gũi, thân thương với người Hội
An một cách âm thầm, khiêm tốn hơn nửa thế
kỷ nay, và hiện nó đang đứng trước
bờ … diệt chủng! bạn hăy đoán thử xem
đó là món ăn ǵ?
Trong những ngày hạ nóng, ai đă
từng ngồi bên lề chùa Cầu, hoặc một
góc phố bóng mát nào đó, bưng trên tay chén “XÍ MÀ”
đen nhánh, với cái muỗng café nhỏ xíu, gợt từng
muổng nhỏ, đưa vào miệng, nghe ngọt
ngào tan biến theo nước miếng của ḿnh, vừa
nóng miệng lại vừa mát… trong ḷng!
Không phải chỗ nào trên đất
Hội An cũng có cái món ăn tuyệt chiêu “Xí Mà” ấy
đâu! Nó không trưng bày trong quán, không bày bán ở quày
hàng. Nó lưu động theo chân ông cụ già trên tám
mươi tuổi, dáng vẻ gầy guộc, mănh mai,
mà tiềm ẩn một sức mạnh dẻo dai kỳ
lạ! Lâu lắm rồi, không ai c̣n nhớ tên ông, v́ ông
đă có một cái tên, người đời đặt
cho, không thể lẫn lộn với ai: Ông “Xí-Mà”!
Cần chi
biết tên thật của ông, bởi trên đất
Hội An, ngoài ông ra, không có ai bán loại món ăn đặc
biệt ấy cả. Gần sáu mươi năm, cái gánh “Xí Mà” vẫn ngày ngày theo ông,
rong ruổi từng ngỏ ngách của phố cổ Hội
An. Không phải chỉ “Thượng Chùa Cầu, hạ
Âm Bổn” không thôi, mà tận trên Lai Nghỉ, Cẩm Hà,
đến Cửa Đại, Cẩm An, theo chiều
dài của con phố. Có lúc từ bên kia bờ sông Sài, Cẩm
Nam
đến tận hồ “Bà Thiên” Trường Lệ,
theo chiều rộng của Hội An.
Bạn không thể lần theo ông
đi ṿng con phố mà không thấy mỏi đứ
đừ đôi chân. Ấy thế mà, ông đă đi
suốt sáu mươi năm ṛng ră của một đời
người, âm thầm, lặng lẽ, mà kiên tŕ, dai dẳng
để nuôi ba người con ăn học thành danh.
(Một trai là giáo viên ngoại ngữ, và hai cô con gái
đều có học vị trong xă hội!)
Điều kỳ lạ nhất là
hiện tại, ông vẫn khỏe, vẫn đang
đi bán lưu động, dù với tuổi tám
mươi mấy, ông đă tỏ ra chậm chạp
khi bán hàng, đoạn đường ông đi, dường
như cũng ngắn bớt lại, bởi tuổi
già của ông ngày một dài ra…
Có lần, tôi vừa ăn “Xí Mà”, vừa
tâm sự với ông:
-
Răng bác không nghỉ cho khỏe?
Già rồi mà!...
Bằng một giọng nói hơi…
ngọng, ông thổ lộ:
-
Không phải tôi túng thiếu, mà chừ
bỏ bán th́ không ai làm được cái món ni…uổng
lắm!
Mà thật thế, mấy chục
năm rồi, có ai kế vị ông đâu, dù khi nghe ông
nói các phương thức hợp lại để nấu
thành “Xí Mà” thật đơn giản”: Lá mơ, lá rau
má, nấu thành nước, trộn với thục
địa, đường… và mè đen (ma-du) chà nát… Nấu
cho quánh lại sệt sệt (Nếu lỏng quá th́
không được, mà đặc quá th́ sẽ… cháy!)
Không những “Xí Mà” ăn ngon, mà nó
c̣n nhuận trường, kiện t́, điều lư rất
tốt, thích hợp với bệnh nhân kiết lỵ
và táo bón…
Nh́n theo cái bóng ngả dài, xiêu vẹo
trên đường phố, với quang gánh trên vai,
bước đi chầm chậm của ông, làm tôi chợt
nhớ câu nói mộc mạc, chân thành mà hàm súc của
ông: “…không c̣m ai làm được cái món ni… ổng lắm!”
Lạy trời cho ông sống măi và
khỏe mạnh, để món ăn đặc sản
“Xí Mà” không bị rơi vào quên lăng trong tâm hồn
người Hội An…
NMT
Hội An, Việt Nam, 07.10.2011
|
